Walczyli dla Polski nie tylko na arenach – sportowcy w Powstaniu Warszawskim

foto: historiasportu.info

Olimpijczycy z Berlina czy Paryża. Reprezentanci Polski, których kariery brutalnie przerwały zmagania wojenne. Sportowcy, którzy walkę na arenach sportowych porzucili na rzecz walki o niepodległość. Przedstawiamy sylwetki sportowców, którzy wzięli udział w powstaniu warszawskim. 



1. Stefan Bibrych "Szymański" - urodzony 8 lutego 1907 roku, piłkarz Polonii. Uczestnik powstania warszawskiego, walczył na Starym Mieście. Po kapitulacji powstania trafił do obozu KL Mauthausen, gdzie zmarł 12 listopada 1944 roku.

2. Eugeniusz Cendrowski "Neger" - urodzony 19 stycznia 1901 roku, członek olimpijskiej kadry szkoleniowej Polskiego Związku Bokserskiego na Igrzyska Olimpijskie w Belinie. W czasie powstania walczył w Górnym Czerniakowie. Ranny trafił do Szpitala Czerniakowskiego, zamordowany w czasie ewakuacji szpitala.

Ze wspomnień Wiktorii Mrówczyńskiej "Wiki": "Była jedna tragiczna scena. Szedł z nami pan, który miał pseudonim „Neger” to był znany olimpijczyk, był ranny w nogę. On nie mógł iść. Niemiec do niego mówi komm, komm. Widzi, że nie może, strzelił do niego."

3. Maria Chełmicka - urodzona w 1920 roku, reprezentantka Polonii Warszawa, przedwojenna rekordzistka klubu w skoku wzwyż. w czasie powstania była łączniczką. Zginęła w wieku 24 lat.

4. Stanisław Czyżykowski - urodzony w 1913 roku, koszykarz. W 1934 roku z Polonią Warszawa został koszykarskim Mistrzem Polski. Dostał się do niewoli niemieckiej. Zginął w czasie powstania w walkach na Starówce.

5. Tadeusz Gebethner – urodzony w listopadzie 1897 roku. Legendarny piłkarz „Czarnych Koszul”. Nikt przed wojną nie rozegrał tylu meczy dla Polonii. Był jej kapitanem, a później prezesem. W czasie Powstania Warszawskiego został ciężko ranny, stracił rękę i nogę. Kilka tygodni później zmarł w Iazarecie, 14 października 1944 roku.

6. Wojciech Gosiewski "Radlicz" - urodzony 16 czerwca 1922 roku. Siatkarz Polonii Warszawa. W czasie powstania walczył w stopniu kaprala podchorążego, w batalionie „Ruczaj”, kompanii „Tadeusz”. Zginął w wyniku odniesionych ran 5 sierpnia 1944 roku.

7. Tadeusz Lamer "Drąg" - hokeista. Zawodnik Polonii Warszawa. W czasie powstania walczył w stopniu podporucznika na Powiślu. Zginął w sierpniu 1944 roku.

8. Eugeniusz Lokajski "Brok" - urodzony 14 grudnia 1908 roku, wybitny oszczepnik, Mistrz Polski z 1934 roku, rekordzista kraju, uczestnik igrzysk w Berlinie (7 miejsce). W styczniu 1944 roku został członkiem Armii Krajowej, dowódcą plutonu w 3 kompanii Praskiej. W sierpniu tegoż roku rozpoczął walki w powstaniu warszawskim. W pamięci wielu zapisały się jego fotografie, które dokumentowały nie tylko walki, ale również niemieckie zbrodnie. Zginął zasypany gruzem ze zbombardowanej kamienicy 25 września 1944 roku. Poszedł tam po film fotograficzny. Ciało „Broka” wydobyto dopiero po zakończeniu zmagań wojennych, w maju 1945 roku. Coroczna nagroda dla fotografów sportowych nosi jego imię. Przyznaje je Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich.

9. Czesław Spychała - urodzony 1 stycznia 1917 roku w Poznaniu, tenisista. Przed wojną reprezentował Polskę m.in. w Pucharze Davisa. W czasie II wojny światowej został aresztowany przez wojska radzieckie. Udało mu się uciec. W Powstaniu Warszawskim walczył w batalionie „Ruczaj”, który zasłynął akcją zdobycia koszarów SS przy ulicy Koszykowej 38. Po wojnie wyemigrował do Londynu. Był sędzią tenisowym. Zmarł w 1994 roku.

10. Stanisław Sulikowski - lekkoatleta, członek srebrnej sztafety 4x100 m, która reprezentowała Legię w czasie Mistrzostw Polski w 1934 roku. Specjalizował się w biegach przez płotki. W powstaniu walczył w stopniu podporucznika. Zginął na warszawskiej Sadybie.

11. Janusz Zalewski - urodzony 31 sierpnia 1903 roku, żeglarz. Uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Berlinie. Uczestnik powstania warszawskiego w oddziale Kedywu "Kolegium A". Ranny podczas zdobywania magazynów zaopatrzeniowych SS zostaje zamordowany przez Niemców w szpitalu na Woli, do którego został przetransportowany.

12. Henryk Szlązak - urodzony 3 marca 1913 roku, zapaśnik, olimpijczyk z Berlina. Zawodnik Legii Warszawa. Podczas okupacji niemieckiej członek Armii Ludowej. Zginął w powstaniu warszawskim podczas próby przedostania się przez Wisłę do oddziałów polskich stacjonujących na Pradze.

13. Józef Franciszek Szawara - urodzony w 1902 roku, wioślarz, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Paryżu. Był reprezentantem Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego. Wraz z trzema kolegami klubowymi i sternikiem, znanym wioślarzem stołecznego AZS Władysławem Nadratowskim awansował do ekipy olimpijskiej. W pierwszych dniach powstania warszawskiego był jedną z pierwszych ofiar brygady RONA, dokonującej pacyfikacji Ochoty.

14. Henryk Przepiórka "Syrena" - urodzony 21 sierpnia 1918 roku w Warszawie. Od najmłodszych lat grywał w Legii. W czasie powstania walczył w Śródmieściu, w stopniu kaprala. Po powstaniu ewakuował się z ludnością cywilną. Po wojnie nadal grywał w piłkę, tyle, że w Polonii. Był członkiem drużyny, która w 1946 roku zdobyła tytuł Mistrzów Polski. Zmarł 22 listopada 2009 roku.

15. Leszek Gordecki "Lis" - urodzony 26 września 1926 roku. W czasie powstania walczył w Zgrupowaniu Radosław, batalionach „Parasol” i „Miotła”. Po wojnie był czynnym zawodnikiem m.in. AZS-u Warszawa, reprezentantem Polski. Został też wybrany najlepszym siatkarzem. Doceniany na świecie – w 1952 roku został wybrany do najlepszej „szóstki” mistrzostw świata. Zmarł 21 czerwca 2015 roku.

Jest to tylko niewielka grupa polskich sportowców, którzy brali czynny udział w Powstaniu Warszawskim. Część z nich zginęła w walkach, część przeżyła zmagania wojenne i powróciła do sportu. Wszyscy jednak mieli jeden cel - przywrócić Polsce niepodległość. Dzięki ich poświęceniu teraz możemy żyć w wolnym kraju. Cześć ich pamięci!

Paulina